Dorp Velsen

Stichting Het Dorp Velsen

De Stichting Het Dorp Velsen is in 1967 opgericht en zet zich in voor behoud en herstel van dit bijzondere plaatsje. Zij behartigt de monumentale belangen van het dorp, brengt publicaties uit en informeert bewoners en andere belangstellenden over dorpszaken. De Stichting is onafhankelijk; activiteiten worden betaald uit bijdragen van donateurs en sponsoren. Het bestuur bestaat uit Jan Borst, Rob Stam, Onno Vendel en Joep Eijkemans.

 

De Stichting Het Dorp Velsen leidt in vergelijking met vroeger een rustig bestaan. Nagenoeg alle panden in het dorp zijn gerestaureerd; sommigen zijn door nieuwe bewoners weer aangepast aan huidige eisen en wensen. Ook dat is gedaan met respect voor het monumentale karakter van de panden. De stichting waakt over het monumentale karakter van het beschermd dorpsgezicht en de panden in het dorp.

De Stichting beheert de site Dorp Velsen, geeft een Nieuwsbrief uit heeft een facebookpagina en organiseert rondleidingen in het dorp, onder andere tijdens de Monumentendagen.

 

Monumentendag 2019

In 2019 organiseerde de stichting een rondleiding rond het thema Plekken van Plezier.

In vroeger jaren was het dorp vooral een woon- en werkplek voor ambachtslieden, boeren en huishoudelijk personeel van de landgoederen in de nabije omgeving. Er werd hard gewerkt en tijd voor vertier was er niet: veel mogelijkheden waren er ook niet in het sobere dorp. In de buitenplaatsen waren regelmatig feesten en partijen. Maar in het dorp?

Kinderen speelden op straat. Er was Euterpe, het dorps fanfarecorps, in de winter een ijsbaan op het ondergelopen weiland aan de Kerkesingel of de vijver van Velserbeek,  de voetbalwedstrijden van 3e klasser Kinheim op het terrein waar nu de kinderboerderij staat en natuurlijk de jaarlijkse koemarkt in november op het Wilhelminapleintje.

Het dorp lag aan de drukke doorgaande weg van Haarlem naar Alkmaar en ooit – voor de inpoldering van het Wijkermeer- kwamen via de Velserhaven reizigers en vracht het dorp binnen. Later kwamen ze met de koets onderweg naar Alkmaar, Amsterdam, Haarlem of verder en zochten wel eens een onderkomen voor de nacht. Er waren verschillende café’s en een paar logementen en pensions zoals hotel Appeldoorn en herberg De Prins. Daar was ook wel vertier en plezier.

Later, toen het Noordzeekanaal was gegraven en de stoomtram over de Meervlietstraat reed, kwamen er meer café’s: het kroegje van weduwe Kat, daarna Bruins, in de Meervlietstraat was het Roode Hert al gevestigd, later kwam daar logement-pension-café De Zwarte Os bij. In de Hoofdbuurtstraat stond café de Morgenzon en aan het eind van de Meervlietstraat, bij de Velservoetbrug, café Sittenburg.  Bezoekers dronken hier hun glaasje en er werd ook volop gespeeld; in de Zwarte Os stond het biljart waar kampioenswedstrijden werden gehouden en in de Prins, later Anneta en nu de Heeren van Velsen, werden  in 1914 nationale kegelwedstrijden gehouden, ook voor dames. En De Prins was een bekende plek voor de wedstrijden van  de Nederlandse Schaakbond. Daar werd dan ook wel een biertje bij gedronken. Met de verbredingen van het Noordzeekanaal is een aantal van deze plekken van plezier gesloopt; het Roode Hert is verplaatst naar de Zuiderdorpstraat  waar al aan het eind van de 16e eeuw een herberg Het Root Hart zat en waar later een winkel in was gevestigd.

Aan het Kerkplein stichtte jonkheer Boreel van Hoogelanden in 1860 een bewaarschool; dat werd later de Maria Boreelschool. Na de verhuizing van deze school naar Driehuis kwam jongerensociëteit De Ark in dit pand. Veel kinderen uit het dorp en daarbuiten bewaren nog fijne herinneringen aan deze plek van plezier. Sommige buren wat minder. De Ark sloot in 2010 haar deuren. Er zijn nu een praktijk voor fysiotherapie  en speltherapie in gevestigd. In de loop der tijd hebben in het dorp voldoende 'plekken van plezier' gestaan om hier tijdens de rondleiding aandacht aan te schenken.

In een aantal panden zijn verhalenvertellers aanwezig die met hun verhaal over specifieke gebeurtenissen deelnemers meenemen naar vroeger tijden. Omlijst met historische foto’s geven deze verhalen een indruk van de geschiedenis van deze plekken.

Dorp Velsen
Dorp Velsen
Dorp Velsen